Αντί προλόγου
Η δημόσια αρχαιολογία έχει αναδειχθεί σε έναν σημαντικό τομέα της σύγχρονης αρχαιολογικής πρακτικής και έρευνας, εστιάζοντας στη σχέση μεταξύ της αρχαιολογίας και του ευρύτερου κοινού. Αντί να παραμένει περιορισμένη εντός των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, η αρχαιολογία έρχεται όλο και περισσότερο σε επαφή με κοινότητες, φορείς πολιτισμού και άλλα ακροατήρια, ενισχύοντας τον διάλογο και τη συμμετοχή τους στην ερμηνεία και τη διαχείριση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Στην Κύπρο, το ενδιαφέρον για τον τομέα αυτό, ιδιαίτερα μέσα από πρωτοβουλίες συμμετοχής των κοινοτήτων, αυξάνεται σταδιακά τα τελευταία χρόνια. Αναγνωρίζοντας αυτή την εξέλιξη, καθώς και την ανάγκη περαιτέρω προώθησης της συμμετοχής μη ειδικών στην αρχαιολογική πρακτική και στον διάλογο γύρω από θέματα αρχαιολογίας, το Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου Κυπρίων Αρχαιολόγων (ΣΚΑ) προχώρησε στην υλοποίηση του παρόντος εγχειρήματος. Στόχος είναι η συγκέντρωση ανταποκρίσεων από συναδέλφους που είναι ενεργοί στο πεδίο της αρχαιολογίας της κοινότητας στην Κύπρο συμμετέχοντας σε συναφείς πρωτοβουλίες, καθώς και η ανάδειξη του έργου ανερχόμενων ερευνητών και νέων επαγγελματιών από τον ευρύτερο χώρο της Κυπριακής αρχαιολογίας. Με τον τρόπο αυτό, ο ΣΚΑ επιδιώκει να υποστηρίξει και να προωθήσει τη συμβολή τους, ενθαρρύνοντας παράλληλα την περαιτέρω συμμετοχή σε δράσεις που σχετίζονται με την εμπλοκή των κοινοτήτων, με στόχο την ενεργό συμμετοχή και ενδυνάμωση των τοπικών κοινωνιών μέσα από την αλληλεπίδραση με την αρχαιολογική κληρονομιά του νησιού και τη βιωματική μάθηση.
Αποτέλεσμα αυτής της πρωτοβουλίας είναι το παρόν ψηφιακό «αποθετήριο» σύντομων άρθρων, το οποίο σχεδιάστηκε με σκοπό την καταγραφή και διάχυση πρόσφατων πρωτοβουλιών που επικεντρώνονται στη συμμετοχή του ευρύτερου κοινού στην κυπριακή αρχαιολογία. Το «αποθετήριο» αυτό επιδιώκει να αναδείξει νέες φωνές και καινοτόμες προσεγγίσεις, σχετικά με τους τρόπους με τους οποίους οι αρχαιολόγοι επικοινωνούν με το ευρύτερο κοινό, είτε μέσω κοινοτικών δράσεων, εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων, ψηφιακών μέσων, μουσειακών προγραμμάτων ή μορφών ακτιβισμού για την πολιτιστική κληρονομιά. Η επιλογή της διαδικτυακής δημοσίευσης, ανοικτής πρόσβασης, αντανακλά τη δέσμευση για προσβασιμότητα και συμπερίληψη, επιτρέποντας στο έργο νέων ερευνητών και επαγγελματιών να φτάσει όχι μόνο στην κυπριακή αρχαιολογική κοινότητα, αλλά και σε ένα ευρύτερο τοπικό και διεθνές κοινό.
Η μικρή αυτή συλλογή σύντομων άρθρων που παρουσιάζεται εδώ, προέκυψε κατόπιν πρόσκλησης, με βάση τη γνώση του Διοικητικού Συμβουλίου για εν εξελίξει ή πρόσφατα ολοκληρωμένα έργα στην κυπριακή αρχαιολογία, τα οποία θέτουν στο επίκεντρο τη δημόσια συμμετοχή και συμβολή. Συνολικά, τα πέντε αυτά άρθρα καταγράφουν σημαντικές συμβολές στο αναπτυσσόμενο πεδίο της δημόσιας αρχαιολογίας στο νησί και αντικατοπτρίζουν το έργο πρόσφατων αποφοίτων και αρχαιολόγων στα πρώτα στάδια της επαγγελματικής τους πορείας. Εξετάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις μέσω των οποίων η κυπριακή αρχαιολογία εμπλέκει το κοινό και ενισχύει τη διάδοση της αρχαιολογικής γνώσης. Με τον τρόπο αυτό, αναδεικνύουν πώς η ουσιαστική αλληλεπίδραση μεταξύ αρχαιολόγων και κοινωνίας μπορεί να συμβάλει σε μια βαθύτερη κατανόηση της πολιτιστικής κληρονομιάς και στην προστασία της.
Τα υποβληθέντα άρθρα υπέστησαν ελάχιστη συντακτική επιμέλεια από την Πρόεδρο του ΣΚΑ, Δρ. Μαρία Μ. Μιχαήλ, και την Αντιπρόεδρο, Δήμητρα Ιγνατίου, προκειμένου να διασφαλιστεί η συνοχή και η ομοιομορφία της συλλογής. Το εικονίδιο και ο σχεδιασμός της διάταξης για τη διαδικτυακή παρουσίαση του «αποθετηρίου» δημιουργήθηκαν από το Mέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΚΑ, Φοίβο Πούλλο.
Ο ΣΚΑ καλωσορίζει περαιτέρω άρθρα από τα μέλη του, των οποίων το έργο επικεντρώνεται σε πρωτοβουλίες και δράσεις σχετικές με τη συμμετοχή των κοινοτήτων στην Κυπριακή αρχαιολογία. Αναμένεται ότι το «αποθετήριο» αυτό θα συνεχίσει να εμπλουτίζεται, λειτουργώντας ως μια αναπτυσσόμενη πλατφόρμα για τη συγκέντρωση και την ανάδειξη καινοτόμων προσεγγίσεων στη δημόσια αρχαιολογία και την αρχαιολογία της κοινότητας στο νησί.
Δρ. Μαρία Μ. Μιχαήλ και Δήμητρα Ιγνατίου